قرب سه هزار نفر نفوس بشر را حامل ، كه غالباً سنى و كافر اجتناب از نجاسات به هيچ وجه ممكن نه . حال كشتى در اين هنگام معاينه حال جهنم كه مانند « وتد على الجدار » [ ميخ به ديوار ] مخلوق در او انبار گشته با وجود آن همه صعوبت و سختى و خدمه درياى سياه بى پايان يك دفعه طوفانى و منقلب گرديد ، چه انقلابى ، لطمه دريا از كثرت طغيان از طبقه هفتم تجاوز مى كرد . از فوق تيرك كشتى مىريخت به كشتى و كشتى در آن امواج به عينه مانند يك تيكه مختصره از پاره چوب كه هر لحظه عاليها سافلها مىگرديد . [ 16 ] ساعت به ساعت طوفان در شدت تا به آن درجه‌اى كه عموم مخلوق به استفراغ و اسهال گرفتار ، همه مُغمى عليه به روى هم ريخته چشم از مال و جان پوشيده ، دست از حيات كشيده مدت دو شبانه روز ، كامل اكل و شرب را يكسره فراموش كرده به نحوى كه كلّه حاج مسلمان دم در دروازه فرج زنهاى ارامنه و روس يا در ماتحت ايشان بيهوش كه از صورت آن زمانه در ميان دو پاى مسلمانان خاموش . گاهى از بالا و گاهى از پايين مكان و مكين را ملوّث و رنگين ، گاهى فرياد آق و عوق از همه جا مسموع و گاهى آواز اضراط و قراقوريطون اسهاليان تمام صفحات و طبقات را فرا گرفته ، كشتى هم گوى در ميدان آب غلطان ، اجزاء كشتى نيز از شدت سرما و هراس همه چون بيضه نداف از آن و ساعتى شيون واويلا و واحسينا از اهل ايمان به آسمان . در اين مدت چهل و هشت ساعت مرگ بر تمام اهل كشتى معاين ، احدى را قدرت بر تنفس و تحرك ممكن نه . از شدت انقلاب